Cơm là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn của người Việt. Trong quá trình sinh hoạt hằng ngày, không phải lúc nào gia đình cũng nấu cơm vừa đủ cho từng bữa. Cơm còn thừa sau bữa trưa hoặc bữa tối thường được bảo quản để dùng cho bữa tiếp theo.
Từ đó xuất hiện câu hỏi: ăn cơm nguội có tốt không, cơm nguội để qua đêm có ăn được không và ăn cơm nguội có gây hại cho sức khỏe hay không?. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất và cách ăn an toàn đảm bảo cho sức khỏe.
Hiểu đúng về cơm nguội
Cơm nguội đơn giản là cơm đã được nấu chín nhưng không còn nóng như lúc vừa nấu. Điểm đáng nói khi tìm hiểu ăn cơm nguội có tốt không là cơm có thể được dùng sau vài giờ hoặc được bảo quản lạnh để ăn vào bữa sau.
Sau khi nấu, tinh bột trong gạo trải qua quá trình thay đổi cấu trúc khi nhiệt độ giảm xuống. Đây là một trong những lý do cơm nguội có kết cấu khác cơm nóng. Khi cơm được làm lạnh, một phần tinh bột có thể chuyển sang dạng tinh bột kháng. Tinh bột kháng không được tiêu hóa hoàn toàn ở ruột non mà có thể được vi khuẩn đường ruột lên men ở đại tràng.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa cơm nguội luôn tốt hơn cơm nóng hoặc cứ để cơm càng lâu thì càng có lợi. Lợi ích dinh dưỡng nếu có cũng không thể bù đắp cho nguy cơ an toàn thực phẩm khi cơm được bảo quản sai cách.
Những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của cơm nguội
Cơm nguội có thể gây ngộ độc
Một trong những vi khuẩn được nhắc đến nhiều nhất khi nói về cơm nguội là Bacillus cereus. Loại vi khuẩn này có thể tồn tại dưới dạng bào tử trong gạo và một số thực phẩm khác. Bào tử có khả năng chịu được điều kiện khắc nghiệt hơn vi khuẩn thông thường.
Quá trình nấu cơm có thể tiêu diệt nhiều vi khuẩn đang hoạt động, nhưng không nhất thiết loại bỏ hoàn toàn các bào tử. Nếu cơm sau khi nấu được để ở nhiệt độ không phù hợp trong thời gian dài, bào tử có thể nảy mầm, vi khuẩn phát triển và trong một số điều kiện có thể tạo độc tố.
Điều đáng lưu ý là cơm bị nhiễm vi khuẩn hoặc độc tố không nhất thiết có mùi hoặc hình dạng bất thường rõ ràng. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào việc ngửi hoặc nhìn cơm để quyết định có ăn hay không.
Cơm nguội có ít calo hơn cơm nóng
Cơm nguội và cơm nóng được làm từ cùng một lượng gạo thì tổng năng lượng không tự nhiên biến mất chỉ vì cơm nguội. Tuy nhiên, khi cơm được làm lạnh, một phần tinh bột có thể chuyển thành tinh bột kháng. Tinh bột kháng có cách tiêu hóa và hấp thu khác với tinh bột dễ tiêu.
Một số nghiên cứu cho thấy phương pháp nấu, làm nguội và hâm nóng có thể ảnh hưởng đến lượng tinh bột kháng trong cơm. Tuy nhiên, không nên dựa vào hiện tượng này để cho rằng ăn cơm nguội là một phương pháp giảm cân. Lượng calo thực tế của một khẩu phần cơm vẫn phụ thuộc chủ yếu vào lượng cơm ăn vào và tổng chế độ ăn.
Ăn cơm nguội có thể gây ra đau bụng
Trong những tin tức tổng hợp về dinh dưỡng đã đưa ra một số lứu ý, nếu sau khi ăn cơm nguội xuất hiện đau bụng, buồn nôn, nôn hoặc tiêu chảy, có thể liên quan đến ngộ độc thực phẩm hoặc nguyên nhân khác. Với Bacillus cereus, các biểu hiện ngộ độc có thể xuất hiện tương đối nhanh tùy loại độc tố, trong đó có thể gồm nôn ói hoặc tiêu chảy.
Nếu triệu chứng nhẹ, cần nghỉ ngơi và chú ý bù nước. Tuy nhiên, nếu nôn hoặc tiêu chảy nhiều, có dấu hiệu mất nước, sốt cao, đau bụng dữ dội, đi ngoài có máu hoặc triệu chứng kéo dài, cần đi khám. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có hệ miễn dịch yếu cần đặc biệt thận trọng với ngộ độc thực phẩm.
Những dấu hiệu cho thấy cơm nguội không nên ăn
Cơm nên được bỏ đi nếu có các dấu hiệu như: Có mùi chua hoặc mùi lạ. Xuất hiện nấm mốc. Màu sắc thay đổi bất thường. Bề mặt nhớt hoặc có dấu hiệu phân hủy. Đã để ngoài nhiệt độ phòng trong thời gian dài. Không rõ cơm đã được bảo quản từ bao giờ. Hộp đựng có dấu hiệu nhiễm bẩn.
Tuy nhiên, cần nhớ rằng cơm nhiễm vi khuẩn không phải lúc nào cũng có mùi hoặc hình dạng bất thường. Vì vậy, thời gian và nhiệt độ bảo quản vẫn là yếu tố quan trọng, không nên chỉ kiểm tra bằng mắt và mũi.
Những lưu ý khi dùng cơm nguội để chiên cơm
Cơm nguội thường được sử dụng để làm cơm chiên vì hạt cơm đã mất bớt nước và dễ tơi hơn. Tuy nhiên, cơm dùng để chiên cũng cần được bảo quản an toàn. Không nên dùng cơm đã để qua đêm ở nhiệt độ phòng chỉ vì nghĩ rằng chiên nóng sẽ tiêu diệt vi khuẩn.
Nếu muốn làm cơm chiên, nên dùng cơm được bảo quản lạnh đúng cách, sau đó chế biến ở nhiệt độ đủ cao và ăn ngay sau khi nấu. Có thể kết hợp cơm với trứng, rau củ, thịt gà, tôm hoặc các nguồn protein khác để tăng giá trị dinh dưỡng.
Những sai lầm thường gặp khi bảo quản cơm
Một sai lầm phổ biến là để cơm trong nồi cơm điện ở nhiệt độ thường cả đêm. Một số người lại mở nắp nồi rồi để cơm nguội tự nhiên trong nhiều giờ trước khi cho vào tủ lạnh.
Một sai lầm khác là để nguyên cả nồi cơm lớn vào tủ lạnh. Phần giữa khối cơm có thể nguội chậm. Ngoài ra, nhiều người có thói quen lấy cơm ra ăn một ít rồi cất phần còn lại trở lại tủ lạnh nhiều lần.
Cách bảo quản cơm nguội an toàn
Để cơm nguội an toàn hơn, có thể thực hiện theo các bước:
Bước 1: Nấu cơm bằng dụng cụ sạch.
Nồi, muôi và hộp đựng cần được vệ sinh sạch sẽ.
Bước 2: Chia cơm thành phần nhỏ.
Điều này giúp cơm nguội nhanh hơn.
Bước 3: Làm lạnh sớm.
Không nên để cơm ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài.
Bước 4: Cho vào hộp sạch, có nắp.
Hộp kín giúp hạn chế nhiễm bẩn từ môi trường và các thực phẩm khác.
Bước 5: Bảo quản trong tủ lạnh.
Tủ lạnh cần duy trì nhiệt độ phù hợp.
Bước 6: Chỉ lấy lượng cần ăn.
Hạn chế việc đưa toàn bộ phần cơm ra ngoài rồi lại cất trở lại.
Bước 7: Hâm nóng kỹ trước khi ăn.
Cơm nên được làm nóng đều và ăn ngay sau khi hâm.
Cách ăn cơm nguội lành mạnh
Nếu thường xuyên ăn cơm nguội, không nên chỉ quan tâm đến cách bảo quản mà còn cần chú ý đến toàn bộ bữa ăn.
Một bữa ăn cân bằng có thể gồm:
Cơm hoặc các loại ngũ cốc.
Thịt, cá, trứng hoặc đậu.
Nhiều rau xanh.
Một lượng chất béo phù hợp.
Trái cây.
Nước uống đầy đủ.
Nếu dùng cơm nguội làm cơm chiên, nên hạn chế lượng dầu và muối. Có thể tăng rau củ, trứng và protein nạc để món ăn cân bằng hơn.
Những người nên hạn chế ăn cơm nguội
Những người có bệnh lý nền
Đối với câu hỏi ăn cơm nguội có tốt không đã được trả lời không có nhóm người khỏe mạnh nào bắt buộc phải tránh hoàn toàn cơm nguội nếu cơm được bảo quản an toàn. Tuy nhiên, những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm có thể không thích hợp với việc ăn thực phẩm lạnh.
Quan trọng hơn, những người có nguy cơ biến chứng cao khi bị ngộ độc thực phẩm nên đặc biệt thận trọng với cơm bảo quản lâu. Nếu đang mắc bệnh lý cụ thể liên quan đến tiêu hóa, chuyển hóa hoặc cần kiểm soát carbohydrate, nên xây dựng khẩu phần dựa trên hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.
Người già và trẻ nhỏ
Trẻ nhỏ và người cao tuổi là những nhóm cần đặc biệt chú ý đến an toàn thực phẩm. Nếu cho trẻ ăn cơm nguội, cha mẹ nên đảm bảo cơm được bảo quản đúng cách, hâm nóng phù hợp và không để cơm ngoài môi trường quá lâu.
Người cao tuổi, đặc biệt những người có bệnh nền hoặc hệ miễn dịch suy giảm, cũng nên hạn chế sử dụng thực phẩm đã được bảo quản không rõ ràng. Khi có nghi ngờ về chất lượng cơm, không nên tiếc mà tiếp tục sử dụng.
Kết luận
Như vậy, những nội dung có trong bài viết đã làm rõ vấn đề cần hỏi đáp về ăn cơm nguội cũng đã chứng minh không nhất thiết có hại và có thể sử dụng trong chế độ ăn nếu được bảo quản đúng cách. Khi cơm nguội được xử lý đúng cách có thể hoàn toàn phù hợp với bữa ăn hằng ngày, còn cơm để lâu ở nhiệt độ phòng hoặc bảo quản không đúng cách thì nên bỏ đi để tránh nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Nguồn: Sưu tầm
