Lẹo mắt là một tình trạng khá phổ biến, có thể xuất hiện ở bất kỳ ai, từ trẻ em đến người trưởng thành. Lẹo thường biểu hiện bằng một nốt sưng đỏ, đau hoặc khó chịu ở bờ mi, đôi khi có đầu trắng chứa mủ giống như một nốt mụn nhỏ. Phần lớn trường hợp lẹo không gây nguy hiểm cho thị lực và có thể tự cải thiện sau vài ngày hoặc vài tuần. Tuy nhiên, nếu chăm sóc không đúng cách, đặc biệt là cố nặn hoặc chọc vỡ lẹo, tình trạng viêm nhiễm có thể lan rộng hơn.
Vậy đâu là mẹo chữa lẹo mắt có thể áp dụng tại nhà? Làm sao để giảm sưng đau và hỗ trợ lẹo tự thoát dịch? Khi nào cần dùng thuốc hoặc đi khám bác sĩ? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp từng vấn đề một cách chi tiết.
Hiểu về bản chất của lẹo mắt
Lẹo mắt, trong y khoa thường được gọi là stye hoặc hordeolum, là tình trạng nhiễm khuẩn xảy ra ở một tuyến nhỏ tại vùng mí mắt hoặc nang lông mi. Lẹo thường tạo thành một nốt đỏ, sưng và đau, đôi khi có mủ ở bên trong. Vi khuẩn tụ cầu là một trong những tác nhân thường gặp.
Lẹo có thể xuất hiện ở mặt ngoài hoặc mặt trong của mí mắt. Lẹo bên ngoài thường dễ nhận biết vì tạo thành một nốt giống mụn nhỏ ngay gần chân lông mi. Trong khi đó, lẹo bên trong có thể nằm sâu hơn trong mí và đôi khi gây sưng nhiều hơn.
Một đặc điểm đáng chú ý là lẹo thường gây đau. Điều này giúp phân biệt sơ bộ với chắp mắt. Chắp thường là một cục cứng tại mí mắt do tuyến dầu bị tắc nghẽn và thường ít đau hơn lẹo. Tuy nhiên, người không có chuyên môn đôi khi khó phân biệt chính xác hai tình trạng này.
Dấu hiệu nhận biết lẹo mắt
Lẹo có thể bắt đầu bằng cảm giác hơi cộm hoặc đau nhẹ ở mí mắt. Sau đó, vùng bị viêm trở nên đỏ và sưng rõ hơn.
Một số biểu hiện thường gặp gồm:
Xuất hiện nốt sưng đỏ ở mí mắt.
Đau hoặc nhạy cảm khi chạm vào vùng bị sưng.
Cảm giác cộm, khó chịu trong mắt.
Chảy nước mắt nhiều hơn bình thường.
Có thể xuất hiện đầu trắng hoặc vàng chứa mủ.
Mí mắt có thể sưng một phần hoặc sưng rộng hơn khi tình trạng viêm tăng lên.
Trong phần lớn trường hợp, lẹo không làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực. Tuy nhiên, nếu sưng lan rộng, gây đau nhiều hoặc xuất hiện thay đổi về thị lực thì không nên chỉ tự điều trị tại nhà.
Những mẹo chữa mắt lẹo
Mẹo chữa lẹo mắt đầu tiên: Chườm ấm
Chườm ấm là một trong những mẹo chữa lẹo mắt tại nhà phổ biến và được các cơ sở y tế khuyến nghị. Hơi ấm giúp làm dịu cảm giác khó chịu và hỗ trợ quá trình dẫn lưu tự nhiên của tổn thương.
Cách thực hiện tương đối đơn giản. Bạn dùng một chiếc khăn sạch, mềm, không có xơ vải, thấm vào nước ấm rồi vắt bớt nước. Nhắm mắt và đặt khăn lên mí mắt đang bị lẹo.
Mỗi lần chườm có thể kéo dài khoảng 5–10 phút. Khi khăn nguội, có thể làm ấm lại để duy trì nhiệt độ dễ chịu. Mayo Clinic khuyến nghị có thể thực hiện khoảng 2–3 lần mỗi ngày, trong khi tài liệu của American Academy of Ophthalmology hướng dẫn chườm ấm 10–15 phút, vài lần mỗi ngày.
Điều quan trọng là nước chỉ nên đủ ấm và dễ chịu, không được quá nóng. Vùng mí mắt rất nhạy cảm, vì vậy nhiệt độ quá cao có thể gây bỏng da hoặc làm tổn thương mắt.
Tác dụng của chườm ấm
Không nên kỳ vọng rằng chườm ấm một lần sẽ khiến lẹo biến mất ngay. Đây là phương pháp hỗ trợ quá trình lành tự nhiên chứ không phải cách làm lẹo biến mất tức thì.
Có người nhận thấy cảm giác căng đau giảm sau vài lần chườm, trong khi người khác cần nhiều ngày mới thấy rõ sự cải thiện. Một số trường hợp lẹo có thể tự thoát dịch sau vài ngày và dần giảm sưng. Moorfields Eye Hospital cho biết phần lớn lẹo có thể tự lành trong vài ngày hoặc vài tuần.
Giữ mí mắt sạch sẽ
Vệ sinh vùng mắt là một phần quan trọng trong quá trình chăm sóc lẹo. Trước khi chạm vào vùng mắt, hãy rửa tay bằng xà phòng và nước sạch. Điều này đặc biệt quan trọng khi bạn chườm ấm hoặc chăm sóc mí mắt.
Mí mắt có thể được làm sạch nhẹ nhàng bằng nước sạch và sản phẩm phù hợp theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Mayo Clinic khuyến nghị vệ sinh mí mắt nhẹ nhàng bằng xà phòng dịu nhẹ và nước.
Không nên dùng khăn bẩn, khăn đã qua sử dụng hoặc chung khăn với người khác để lau vùng mắt. NHS cũng khuyến nghị không dùng chung khăn hoặc khăn mặt với người đang bị lẹo.
Không được nặn lẹo mắt
Khi thấy nốt lẹo xuất hiện đầu trắng, nhiều người có xu hướng muốn dùng tay nặn giống như nặn mụn. Tuy nhiên, không nên tự nặn hoặc chọc vỡ lẹo.
Những tin tức 24h từ Mayo Clinic cảnh báo việc bóp hoặc nặn mủ có thể làm nhiễm trùng lan rộng. American Academy of Ophthalmology cũng khuyến cáo không nên cố làm vỡ lẹo hoặc chắp.
Việc dùng kim, tăm, móng tay hoặc dụng cụ không vô trùng để chọc vào lẹo đặc biệt nguy hiểm vì có thể đưa thêm vi khuẩn vào vùng tổn thương.
Nếu lẹo lớn, đau, kéo dài hoặc không tự thoát dịch, bác sĩ có thể quyết định dẫn lưu bằng phương pháp phù hợp trong điều kiện vô khuẩn. Đây là việc khác hoàn toàn với tự nặn tại nhà.
Tạm ngừng trang điểm mắt
Khi đang bị lẹo, nên tạm dừng sử dụng mascara, kẻ mắt, phấn mắt và các sản phẩm trang điểm trực tiếp quanh mắt cho đến khi tổn thương lành. Trang điểm trong giai đoạn này có thể làm vùng mí bị kích ứng thêm.
Ngoài ra, việc dùng mỹ phẩm cũ cũng có thể liên quan đến nguy cơ nhiễm khuẩn và tái phát lẹo. Mayo Clinic khuyên không sử dụng đồ trang điểm mắt trong thời gian đang bị lẹo. Sau khi khỏi, những sản phẩm trang điểm mắt đã cũ hoặc có nguy cơ nhiễm bẩn nên được thay mới thay vì tiếp tục sử dụng.
Tạm ngừng đeo kính áp tròng
Kính áp tròng có thể tiếp xúc trực tiếp với mắt và có nguy cơ bị nhiễm bẩn nếu việc vệ sinh, tháo lắp không được thực hiện đúng cách. NHS đều khuyến nghị tránh đeo kính áp tròng trong thời gian bị lẹo cho đến khi tình trạng được cải thiện. Trong thời gian này, kính gọng có thể là lựa chọn thuận tiện hơn nếu người bệnh cần điều chỉnh thị lực.
Rửa tay thường xuyên
Một trong những thói quen đơn giản nhưng có ý nghĩa quan trọng là rửa tay trước khi chạm vào mắt. Nhiều người có thói quen dụi mắt khi cảm thấy ngứa hoặc cộm. Tuy nhiên, bàn tay có thể mang vi khuẩn và bụi bẩn. Việc thường xuyên đưa tay lên mắt có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn hoặc kích thích vùng đang viêm. Mayo Clinic khuyến nghị rửa tay thường xuyên và hạn chế chạm tay vào mắt. Đặc biệt, cần rửa tay trước và sau khi chườm ấm, vệ sinh mí hoặc sử dụng thuốc nhỏ mắt theo hướng dẫn.
Những triệu chứng nên đi khám bác sĩ
Mặc dù phần lớn trường hợp lẹo lành tính, vẫn có một số dấu hiệu không nên bỏ qua. Nếu lẹo đau hoặc không bắt đầu cải thiện sau khoảng 48 giờ. Nếu vùng đỏ và sưng lan ra toàn bộ mí mắt hoặc sang má, cũng cần được đánh giá.
NHS và Moorfields Eye Hospital cũng khuyến nghị tìm kiếm tư vấn y tế khi lẹo rất đau hoặc sưng, ảnh hưởng đến thị lực, có mủ từ mắt hoặc dấu hiệu nhiễm trùng lan rộng.
Đặc biệt, cần đi khám sớm nếu có:
Nhìn mờ hoặc thay đổi thị lực.
Đau trong nhãn cầu thay vì chỉ đau ở mí.
Mí mắt sưng đỏ, nóng và đau nhiều.
Không thể mở mắt bình thường.
Sưng đỏ lan ra vùng mặt.
Sốt hoặc cảm giác mệt, rét run.
Mắt rất đỏ hoặc nhạy cảm với ánh sáng.
Lẹo tái phát nhiều lần.
Nốt lẹo kéo dài hoặc không cải thiện.
Những dấu hiệu này có thể cho thấy vấn đề không còn đơn thuần là một nốt lẹo nhỏ.
Những việc nên làm để phòng ngừa lẹo mắt tái phát
Trong khi tìm hiểu về cách trị lẹo mắt nhanh nhất, một số người có thể bị lẹo nhiều lần. Để giảm nguy cơ tái phát, nên chú ý vệ sinh vùng mắt hằng ngày.
Trước hết, hãy tạo thói quen rửa tay thường xuyên và hạn chế dụi mắt. Khi sử dụng mỹ phẩm mắt, cần tẩy trang trước khi đi ngủ, không dùng mỹ phẩm đã quá cũ và không dùng chung mỹ phẩm với người khác.
Người đeo kính áp tròng cần rửa tay trước khi đeo hoặc tháo kính và thực hiện đúng quy trình vệ sinh, khử khuẩn theo hướng dẫn của chuyên gia mắt. Nếu thường xuyên bị viêm bờ mi, cần điều trị và kiểm soát tình trạng này theo hướng dẫn của bác sĩ, bởi viêm bờ mi là một yếu tố liên quan đến nguy cơ lẹo tái phát.
Những sai lầm thường gặp khi chữa lẹo mắt
Trong quá trình tìm hiểu về những mẹo chữa lẹo mắt cũng cho thấy một trong những sai lầm phổ biến nhất là nặn lẹo. Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần lấy mủ ra thì bệnh sẽ khỏi nhanh hơn, nhưng việc này có thể làm nhiễm trùng lan rộng.
Sai lầm thứ hai là tiếp tục trang điểm hoặc đeo kính áp tròng như bình thường dù mí mắt đang sưng đỏ. Điều này có thể làm vùng mắt thêm kích ứng và tăng nguy cơ nhiễm bẩn.
Sai lầm thứ ba là tự mua thuốc kháng sinh hoặc các loại thuốc nhỏ mắt có thành phần đặc biệt mà không được tư vấn chuyên môn.
Sai lầm thứ tư là sử dụng nước quá nóng để chườm. Chườm ấm không đồng nghĩa với chườm thật nóng. Mục tiêu là tạo nhiệt độ dễ chịu, không gây bỏng.
Cuối cùng, không nên quá phụ thuộc vào các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng. Với vùng mắt, một phương pháp tưởng như vô hại vẫn có thể gây kích ứng hoặc nhiễm khuẩn nếu thực hiện không đúng cách.
Hướng dẫn chăm sóc lẹo mắt tại nhà từng bước
Nếu bạn đang có một nốt lẹo nhẹ và chưa xuất hiện dấu hiệu bất thường, có thể xây dựng một quy trình chăm sóc đơn giản như sau.
Bước 1: Rửa tay bằng xà phòng và nước sạch.
Bước 2: Chuẩn bị khăn sạch, mềm và nước ấm.
Bước 3: Nhắm mắt rồi đặt khăn ấm lên mí trong khoảng 5–10 phút.
Bước 4: Khi khăn nguội có thể làm ấm lại để duy trì cảm giác dễ chịu.
Bước 5: Sau khi chườm, nếu cần có thể massage rất nhẹ nhàng vùng mí theo hướng dẫn phù hợp, tuyệt đối không ép hoặc nặn nốt lẹo.
Bước 6: Làm sạch vùng mí một cách nhẹ nhàng.
Bước 7: Tạm ngưng trang điểm mắt và kính áp tròng cho đến khi lẹo lành.
Bước 8: Theo dõi diễn biến trong những ngày tiếp theo.
Nếu tình trạng ngày càng xấu đi, xuất hiện đau nhiều, sưng lan hoặc ảnh hưởng thị lực, hãy đi khám thay vì tiếp tục tự điều trị.
Kết luận
Lẹo mắt thường là một tình trạng nhẹ và có thể tự khỏi, nhưng chăm sóc đúng cách sẽ giúp giảm khó chịu và hạn chế nguy cơ tình trạng viêm trở nên nghiêm trọng hơn.
Tổng hợp những mẹo vặt chữa lẹo mắt quan trọng nhất là chườm ấm bằng khăn sạch trong khoảng 5–10 phút, thực hiện vài lần mỗi ngày; giữ tay và mí mắt sạch; tạm ngừng trang điểm mắt và kính áp tròng; đồng thời tuyệt đối không nặn hoặc chọc vỡ lẹo. Đây là những biện pháp chăm sóc được các nguồn y tế uy tín khuyến nghị.
Nguồn: Sưu tầm
