Bạch cầu là một thành phần quan trọng của máu, có vai trò bảo vệ cơ thể trước vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng và nhiều tác nhân có khả năng gây bệnh. Khi xét nghiệm máu cho thấy số lượng bạch cầu cao hơn mức tham chiếu, nhiều người thường lo lắng không biết bạch cầu cao là gì, có nguy hiểm không và có phải dấu hiệu ung thư hay không.
Bài viết dưới đây sẽ giúp giải thích rõ bạch cầu cao là gì, các nguyên nhân thường gặp, mức độ nguy hiểm, triệu chứng có thể xuất hiện và những xét nghiệm thường được sử dụng để tìm nguyên nhân.
Hiểu rõ bản chất của hiện tượng bạch cầu cao
Để có thể tìm hiểu về bạch cầu cao là gì trước hết bắt đầu từ tên gọi bạch cầu, còn gọi là tế bào máu trắng, là nhóm tế bào có chức năng quan trọng trong hệ miễn dịch. Chúng được tạo ra chủ yếu tại tủy xương và lưu thông trong máu, đồng thời có thể di chuyển đến các mô khi cơ thể xuất hiện tình trạng nhiễm trùng hoặc viêm.
Ở người trưởng thành khỏe mạnh, số lượng bạch cầu trong máu ngoại vi thường nằm trong một khoảng tham chiếu nhất định. Khoảng này có thể thay đổi tùy phòng xét nghiệm, phương pháp xét nghiệm, độ tuổi và một số yếu tố khác. Khi số lượng bạch cầu vượt quá giới hạn tham chiếu của phòng xét nghiệm, tình trạng này thường được gọi là tăng bạch cầu, hay bạch cầu cao.
Điều quan trọng là không nên chỉ nhìn vào một con số riêng lẻ để kết luận bệnh. Bác sĩ thường xem xét đồng thời tổng số bạch cầu, tỷ lệ từng loại bạch cầu, các chỉ số máu khác, triệu chứng và tiền sử sức khỏe.
Phân loại Bạch cầu
Bạch cầu không phải chỉ là một loại tế bào duy nhất. Có nhiều nhóm bạch cầu và mỗi nhóm đảm nhận những nhiệm vụ khác nhau trong hệ miễn dịch.
Bạch cầu trung tính
Bạch cầu trung tính thường chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số bạch cầu. Chúng có vai trò quan trọng trong việc chống lại nhiều loại vi khuẩn và tham gia phản ứng viêm cấp tính. Khi cơ thể bị nhiễm khuẩn, tổn thương mô hoặc chịu một số stress sinh lý, số lượng bạch cầu trung tính có thể tăng.
Bạch cầu lympho
Bạch cầu lympho gồm các nhóm tế bào như lympho B và lympho T, đóng vai trò quan trọng trong miễn dịch thích ứng. Một số tình trạng nhiễm virus có thể làm số lượng lympho tăng. Tuy nhiên, sự thay đổi lympho cần được đánh giá dựa trên toàn bộ công thức máu và bối cảnh lâm sàng.
Bạch cầu đơn nhân
Bạch cầu đơn nhân tham gia vào quá trình thực bào và xử lý các tế bào, tác nhân lạ trong cơ thể. Chúng cũng có liên quan đến những phản ứng viêm và một số bệnh nhiễm trùng.
Bạch cầu ái toan
Bạch cầu ái toan thường liên quan đến phản ứng dị ứng và đáp ứng miễn dịch đối với một số loại ký sinh trùng. Vì vậy, khi chỉ số này tăng, bác sĩ có thể xem xét tiền sử dị ứng, bệnh lý đường hô hấp hoặc nguy cơ nhiễm ký sinh trùng.
Bạch cầu ái kiềm
Đây là loại bạch cầu chiếm tỷ lệ nhỏ trong máu nhưng vẫn có vai trò trong phản ứng miễn dịch, đặc biệt liên quan đến các chất trung gian của phản ứng viêm và dị ứng. Do đó, khi xét nghiệm cho thấy bạch cầu cao, việc xác định loại bạch cầu nào tăng thường quan trọng không kém việc xác định tổng số bạch cầu.
Những nguyên nhân thường gặp khiến bạch cầu cao
Nhiễm trùng
Tìm hiểu về bạch cầu cao là gì thì đây là một trong những nguyên nhân phổ biến. Khi cơ thể phát hiện vi khuẩn, virus hoặc các tác nhân gây bệnh khác, hệ miễn dịch được kích hoạt và tủy xương có thể tăng sản xuất bạch cầu. Người bệnh có thể đồng thời xuất hiện sốt, đau họng, ho, đờm, tiểu buốt, đau bụng hoặc các triệu chứng khác tùy vị trí nhiễm trùng.
Tình trạng viêm
Theo những nguồn tin tức tổng hợp bệnh về máu, không chỉ nhiễm trùng mới làm tăng bạch cầu. Những tình trạng viêm trong cơ thể cũng có thể khiến số lượng tế bào máu trắng tăng. Các bệnh viêm mạn tính, bệnh tự miễn hoặc tổn thương mô có thể liên quan đến tình trạng này.
Dị ứng
Một số phản ứng dị ứng có thể làm thay đổi số lượng và tỷ lệ các loại bạch cầu, đặc biệt là bạch cầu ái toan. Người có cơ địa dị ứng có thể gặp các biểu hiện như ngứa, phát ban, hắt hơi, nghẹt mũi hoặc khó thở tùy mức độ và nguyên nhân.
Căng thẳng và stress
Stress về thể chất hoặc tinh thần có thể gây ra những thay đổi tạm thời trong công thức máu. Đau đớn, lo âu, thiếu ngủ hoặc một tình trạng căng thẳng cấp tính cũng có thể ảnh hưởng đến số lượng bạch cầu.
Vận động mạnh
Hoạt động thể lực cường độ cao có thể khiến số lượng bạch cầu tăng tạm thời. Vì vậy, bác sĩ cần xem xét hoàn cảnh trước khi lấy máu và các yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả.
Hút thuốc lá
Hút thuốc có thể liên quan đến tình trạng tăng bạch cầu ở một số người. Nếu chỉ số tăng kéo dài, thói quen hút thuốc là một trong những yếu tố bác sĩ có thể xem xét.
Một số loại thuốc
Một số thuốc có thể làm thay đổi số lượng bạch cầu. Corticosteroid là một ví dụ thường được biết đến với khả năng làm thay đổi số lượng bạch cầu trong máu. Vì vậy, khi đọc kết quả xét nghiệm, người bệnh nên thông báo cho bác sĩ tất cả thuốc và sản phẩm đang sử dụng thay vì tự ngừng thuốc.
Triệu chứng khi Bạch cầu cao
Bản thân tình trạng bạch cầu cao là gì đôi khi không gây ra triệu chứng đặc hiệu. Người bệnh có thể chỉ phát hiện khi thực hiện xét nghiệm máu vì một lý do khác.
Các triệu chứng xuất hiện thường liên quan đến nguyên nhân khiến bạch cầu tăng. Nếu nguyên nhân là nhiễm trùng, người bệnh có thể bị: Sốt, Ớn lạnh, Ho, Đau họng, Mệt mỏi, Đau nhức cơ thể, Tiểu buốt hoặc tiểu nhiều lần, Đau bụng hoặc tiêu chảy tùy nguyên nhân. Nếu liên quan đến dị ứng, có thể xuất hiện ngứa, nổi mề đay, hắt hơi hoặc các biểu hiện dị ứng khác.
Trong một số bệnh lý về máu, người bệnh có thể xuất hiện những dấu hiệu như mệt mỏi kéo dài, xanh xao, dễ bầm tím, chảy máu bất thường, sụt cân không chủ ý, sốt kéo dài hoặc nổi hạch. Tuy nhiên, các triệu chứng này không đặc hiệu cho một bệnh duy nhất. Việc chẩn đoán cần dựa trên thăm khám và xét nghiệm.
Phương pháp chẩn đoán nguyên nhân bạch cầu cao
Để tìm nguyên nhân, bác sĩ thường bắt đầu bằng việc hỏi bệnh và khám lâm sàng. Một số thông tin quan trọng gồm thời gian xuất hiện triệu chứng, sốt, nhiễm trùng gần đây, tiền sử dị ứng, bệnh viêm, thuốc đang sử dụng, hút thuốc, tình trạng căng thẳng và các bệnh lý nền.
Sau đó, bác sĩ có thể chỉ định công thức máu toàn bộ để xem:
Tổng số lượng bạch cầu.
Tỷ lệ từng loại bạch cầu.
Số lượng hồng cầu.
Hemoglobin.
Tiểu cầu.
Một số chỉ số liên quan khác.
Nếu cần, xét nghiệm có thể được lặp lại để xem tình trạng tăng bạch cầu là tạm thời hay kéo dài.
Trong những trường hợp phù hợp, bác sĩ có thể yêu cầu phết máu ngoại vi hoặc các xét nghiệm chuyên sâu hơn.
Nguyên tắc điều trị bạch cầu cao
Không phải trường hợp nào cũng cần điều trị trực tiếp tình trạng bạch cầu cao. Nguyên tắc quan trọng là điều trị nguyên nhân.
Nếu bạch cầu tăng do nhiễm trùng, phương pháp xử lý sẽ phụ thuộc vào tác nhân gây bệnh và mức độ nhiễm trùng. Nếu liên quan đến dị ứng, bác sĩ sẽ đánh giá nguyên nhân và hướng điều trị phù hợp. Nếu do thuốc, bác sĩ có thể xem xét điều chỉnh thuốc khi cần thiết.
Trong trường hợp bạch cầu tăng do bệnh lý về máu hoặc tủy xương, người bệnh cần được điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa huyết học hoặc chuyên khoa liên quan. Không nên tìm cách tự làm giảm bạch cầu bằng thuốc hoặc thực phẩm chức năng khi chưa xác định nguyên nhân.
Những việc nên làm gì khi nhận kết quả bạch cầu cao
Điều đầu tiên là không nên hoảng sợ. Hãy kiểm tra xem chỉ số bạch cầu là bao nhiêu, đơn vị gì và khoảng tham chiếu của chính phòng xét nghiệm. Sau đó, xem các thành phần khác trong công thức máu có bất thường hay không.
Tiếp theo, cần đối chiếu với tình trạng sức khỏe hiện tại. Nếu đang sốt, ho, đau họng, nhiễm trùng hoặc mới trải qua một tình trạng viêm, bạch cầu tăng có thể liên quan đến quá trình đáp ứng miễn dịch.
Nếu không có triệu chứng nhưng chỉ số vẫn cao khi kiểm tra lại, bác sĩ có thể tiến hành thêm các xét nghiệm để tìm nguyên nhân. Quan trọng nhất là không tự chẩn đoán bệnh chỉ dựa trên một con số.
Những hiểu lầm phổ biến về bạch cầu cao
Trong quá trình tìm hiểu về bạch cầu cao là gì có một hiểu lầm thường gặp là bạch cầu cao đồng nghĩa với ung thư máu. Điều này không chính xác vì có rất nhiều nguyên nhân khác có thể gây tăng bạch cầu.
Một hiểu lầm khác là càng nhiều bạch cầu thì sức khỏe càng tốt. Thực tế, bạch cầu tăng thường phản ánh một phản ứng hoặc thay đổi trong cơ thể, chứ không phải chỉ số càng cao càng tốt.
Một số người lại tìm cách sử dụng thực phẩm chức năng để “hạ bạch cầu”. Đây cũng không phải phương pháp phù hợp nếu chưa biết nguyên nhân. Ngoài ra, việc so sánh kết quả của mình với người khác cũng dễ gây hiểu nhầm vì khoảng tham chiếu phụ thuộc nhiều yếu tố.
Kết luận
Tóm lại, bạch cầu cao là tình trạng số lượng tế bào bạch cầu trong máu cao hơn khoảng tham chiếu của phòng xét nghiệm. Tăng bạch cầu có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân về sức khỏe từ những tình trạng tương đối phổ biến như nhiễm trùng, viêm, dị ứng, stress, vận động mạnh cho đến một số bệnh lý cần được đánh giá chuyên sâu.
Vì vậy, khi nhận được kết quả xét nghiệm có bạch cầu cao, cách tiếp cận phù hợp nhất là bình tĩnh, không tự chẩn đoán và trao đổi với nhân viên y tế để xác định nguyên nhân. Khi nguyên nhân được làm rõ, bác sĩ mới có thể đưa ra hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp.
Nguồn: Sưu tầm
